Verlies verwerken: uit mijn eigen verdriet ontstond mijn praktijk

Toen wij 17 jaar geleden ons zoontje Stan* verloren na een vergevorderde zwangerschap, was mijn leven totaal niet meer zoals het was. Alles was zo anders geworden dan we hadden gehoopt en ik had nergens meer grip op. Iedereen ging door met zijn leven en ik leek stil te staan.
Wij stonden daar als ouders vol ongeloof “met lege handen” en vol vragen en gedachten. Hoe ga je om met alles, mag ik verdriet hebben om “een kindje wat bijna niemand heeft gekend”?
Gelukkig hadden we nog een zoontje en dochtertje. Mensen in onze omgeving dachten weleens dat dit ons verlies en verdriet wat kon verzachten maar dat was niet zo. Het verlangen naar, en de liefde voor ons 3^e kindje was uniek, onvervangbaar en hij was ook zó welkom. Die behoefte en leegte kon niemand invullen.

Het was geen gemakkelijke tijd. Ik probeerde het dagelijks leven en huishouden zo goed mogelijk door te laten gaan, maar jaren later liep ik vast in mijn verwerking. Ik droeg een zware last op mijn schouders en kon niet met het verlies omgaan. Het was te pijnlijk. Ik deed alles alléén en verschool me achter een masker.

Eenzaam

Het was een eenzame tijd om door te worstelen, want de manier waarop ik het deed werkte niet. Maar ik wist ook niet hoe dan wel. Niemand leert je hoe je met zulke heftige emoties en gevoelens omgaat. Het verlies van een dierbare, in ons geval ons 3e kindje waar we zo naar uitkeken, het is zo intens verdrietig. Hoe moet je dit verwerken of accepteren? Hoe werkt rouwen? Hoe ga je verder met je leven als je te maken krijgt met zo’n overlijden en er een “diepe wond zit in je hart”?

Ik moest erkennen dat ik het anders moest gaan doen, delen, praten, vertellen hoe het écht met me ging. Maar dat was heel eng, dat had ik niet geleerd thuis en het was me niet vertrouwt. Ik leerde het stap voor stap met deskundige hulp. Ik had tijd nodig en het lukte de ene dag beter dan de andere dag.
Het werd een lange weg van inzicht, persoonlijke groei en ontwikkeling, uiteindelijk kwam ik weer
“bij mezelf thuis”. Ik kwam weer bij mijn gevoel en had “mijn muurtje” afgebroken. Kon gevoelens van pijn, boosheid en verdriet ervaren en leerde ermee omgaan.

Onbekende weg

Die “onbekende weg” die ik aan het bewandelen was, de impact van mijn rouwproces heeft er voor gezorgd dat ik altijd nieuwsgierig ben gebleven naar verlies en rouw. Wat doet dit toch veel met je, wat gebeurt er toch allemaal met je.
Ook in mijn werk destijds als verpleegkundige zag ik raakvlakken, want ook als je een ernstige ziekte hebt of niet meer beter wordt zoals bij dementie is dit een rouwproces. Het leven is niet wat je je had voorgesteld, of misschien had je andere dromen of verwachtingen over je of jullie toekomst. Het kan ons allemaal overkomen.

De nieuwsgierigheid van mijn eigen proces heeft ervoor gezorgd dat ik verder ben gaan studeren, want hulp, steun en handvatten op dit gebied van omgaan met verlies was iets wat ik erg zocht en moeilijk kon vinden. Ik wilde graag meer weten over rouwverwerking en omgaan met verlies.

Houvast en veiligheid

Inmiddels ben ik al bijna 5 jaar een verlies en rouwtherapeute en bied houvast aan mensen, nabestaanden die hulp zoeken bij verlies en rouwverwerking. In mijn praktijk bied ik mensen een veilige plek waar verlies en rouw bespreekbaar is. Waar je over alles mag praten. Ik nodig mensen uit tot gesprek, laat ze vragen stellen, hun gedachten en gevoelens uitspreken. Maar ook het ophalen van herinneringen is heel belangrijk.

Rouwen kost tijd en is eigenlijk nooit klaar. Voor veel mensen is het een grote stap om hulp te zoeken. Het kost tijd en moeite om patronen te doorbreken en het is hard werken, maar als de verwerking op gang komt kan dit een gevoel van opluchting geven.
Ik bied je als therapeute een luisterend oor en leer je hoe je met het verlies van een dierbare kunt omgaan. Want vroeg of laat is verlies iets waar iedereen mee te maken krijgt. Sommige mensen dragen zelfs meerdere verliezen met zich mee of komen er al op jonge leeftijd mee in aanraking.

Verliezen in je leven kunnen heel divers zijn, zoals het overlijden en verlies van een dierbare, verlies van je gezondheid, baanverlies, alle verliezen ten gevolge van corona, een kinderwens die niet uit gaat komen, het einde van je relatie enz.….
Mag dit er zijn, of praat je hier liever niet over? Hoe we dit vroeger thuis gezien en geleerd hebben, heeft hier veel invloed op.

Mensen professionele hulp bieden om verder te kunnen gaan

In mijn praktijk zie ik dat er veel veerkracht in mensen zit. Veerkracht die er in basis wel is maar die vaak bedolven zit onder het verdriet en verlies waardoor mensen er niet (meer) bij kunnen.
Mensen zetten hier kleine en grote stappen in hun proces, gaan meer levensvreugde ervaren, dragen niet meer zo’n zware last op hun schouders en kunnen na verloop van tijd weer verder met hun leven.
Ik zie mezelf als iemand die tijdelijk een stukje met hen meereist totdat ze het gevoel hebben dat zij weer zonder mijn ondersteuning verder kunnen met hun leven. Om hen te steunen op hun reis “door een onbekend gebied” geef ik handvatten waar ik zelf destijds ook zo naar op zoek was.

Praktische tips voor het omgaan met verlies en rouw

• Rouw en verlies verwerken kent niet echt een eindstation, het reist met je mee in je leven. Weet dat het vaak in golven verloopt en dat dit heel normaal is.
• Merk je aan jezelf dat je stiller aan het worden bent, jezelf meer terugtrekt, meer lichamelijke klachten en/of slaapproblemen krijgt, dan heb je misschien hulp nodig en is het goed om hierbij hulp te gaan zoeken.
• Meestal kun je na verloop van tijd je leven weer oppakken, maar als je het gevoel hebt dat je vastloopt in je dagelijks leven en functioneren, is het goed om iemand te vragen die meekijkt in jouw rouwproces. Zoek contact met je huisarts. Deze kan je voor professionele hulp doorverwijzen naar een rouwtherapeut of psycholoog.
• Neem de tijd om je eigen verlies en verdriet te verwerken, iedereen rouwt in zijn eigen tempo en op zijn eigen manier. Vergelijk jezelf daarom niet met anderen, iedereen is anders en doet het op zijn eigen manier.
• Schrijf herinneringen op. Het kan steun, troost bieden en fijn zijn om ze later door te lezen.
• Weet dat rouwen veel energie kost, daardoor kun je langere tijd last hebben van vermoeidheid en concentratieproblemen. Besef dat het tijd nodig heeft. Heb je meer behoefte aan slaap, geef er aan toe, maar probeer daar structuur in aan te brengen door bijvoorbeeld eerder naar bed te gaan zodat je wel in een gezond ritme blijft.
• Zorg dat je geregeld blijft bewegen. Maak een wandeling, ga sporten of zoek afleiding in hobby’s als je het moeilijk hebt en het gemis je overspoelt. Of misschien weet jij zelf andere dingen die jou kunnen helpen, een boek lezen, de hond uitlaten, tekenen, etc.
• Soms kan het lijken alsof praten met een vreemde makkelijker gaat dan met familieleden, naasten of vrienden. Lotgenotencontact kan je in dat geval misschien helpen. Lotgenoten staan wat verder van je af waardoor je dingen kunt bespreken zonder dat je bang hoeft te zijn dat je familie of naasten het niet zullen begrijpen of je ze zult kwetsen.
• Het is nooit “te laat” om met verliesverwerking aan de gang te gaan, ook al is het verlies van al jaren geleden.