Begraven in een lijkwade: hoe werkt het?

Steeds meer mensen kiezen voor een uitvaart die past bij hun eigen wensen en waarden. Begraven in een lijkwade is een bijzondere manier om op een persoonlijke, natuurlijke en respectvolle manier afscheid te nemen. Waar een uitvaartkist lange tijd de standaard was, kiezen steeds meer mensen voor een lijkwade als duurzaam alternatief.

In dit artikel lees je hoe een lijkwade werkt, welke mogelijkheden er zijn en waar je rekening mee kunt houden als je een lijkwade overweegt.

Wat is een lijkwade?

Een lijkwade is een grote, rechthoekige doek waarin een overledene wordt gewikkeld. Meestal is een lijkwade ongeveer twee bij drie meter groot, zodat het lichaam volledig en respectvol kan worden omhuld. Een lijkwade is een alternatief voor een traditionele uitvaartkist en is in Nederland toegestaan bij zowel een begrafenis als een crematie.

Een lijkwade wordt ook wel een wikkeldoek genoemd. Het is een zachte doek waarin het lichaam van de overledene wordt gewikkeld. In tegenstelling tot een gesloten kist blijven de contouren van het lichaam vaak nog subtiel zichtbaar. Veel mensen ervaren dit als een zachtere manier van afscheid nemen.

Het gebruik van een lijkwade kent een lange geschiedenis. Binnen het jodendom en de islam wordt de lijkwade al eeuwenlang gebruikt tijdens uitvaarten. De eenvoudige doek symboliseert gelijkheid in de dood: ongeacht afkomst, status of bezit krijgt iedereen hetzelfde laatste omhulsel.

Begraven in een lijkwade

Kies je voor begraven in een lijkwade, dan kies je vaak voor een afscheid dat dicht bij de natuur staat. De meeste lijkwades zijn volledig biologisch afbreekbaar en passen daardoor goed bij een duurzame uitvaart. Ook bij natuurbegraven wordt daarom vaak een lijkwade gebruikt.

Bij natuurbegraven wordt de overledene begraven op een natuurbegraafplaats, waar de natuur zoveel mogelijk haar gang kan gaan. In plaats van een traditionele grafsteen krijgt het graf een natuurlijke plek in het landschap. Een biologisch afbreekbare lijkwade sluit hier goed op aan.

Een lijkwade is bovendien een mooi alternatief voor een traditionele kist wanneer je een uitvaart wilt die eenvoud, rust en verbondenheid met de natuur uitstraalt. Voor veel mensen voelt deze manier van begraven of cremeren dichter bij de natuurlijke kringloop van de aarde.

Hoe wordt een lijkwade gebruikt?

De overledene wordt zorgvuldig in de zachte doek gewikkeld. Dat kan op verschillende manieren, afhankelijk van de wensen van de nabestaanden en het type lijkwade.

Tijdens het opbaren hoeft de lijkwade niet altijd volledig gesloten te zijn. Zo kan bijvoorbeeld het gezicht van de overledene zichtbaar blijven, als dat past bij de wensen van de familie.

Tijdens het inwikkelen wordt de wade zorgvuldig om het lichaam van de overledene gevouwen. Dat gebeurt altijd met respect en aandacht. Doordat de zachte stof soepel om de overledene valt, ontstaat een zachte, natuurlijke vorm. De manier waarop de lijkwade wordt gevouwen verschilt per model en persoonlijke wens.

Voor het vervoer is meestal een opbaarplank, draagbaar of speciale mand nodig, en op sommige locaties of bij crematie is zo’n draagvoorziening zelfs verplicht. De lijkwade zorgt voor de omhulling, terwijl de draagvoorziening zorgt voor voldoende ondersteuning tijdens het vervoeren van de overleden persoon.

Afhankelijk van de gekozen opbaarplank, draagbaar of mand kan de overledene veilig worden gedragen tijdens de opbaring, de afscheidsceremonie en het vervoer naar de begraafplaats of het crematorium.

Veel families kiezen ervoor om tijdens of na de laatste verzorging van de overledene, te helpen bij het wikkelen en vouwen van de zachte lijkwade. Dat kan een waardevol en intiem moment zijn en geeft de mogelijkheid om zelf iets te doen voor degene van wie je afscheid neemt. Je kunt tijdens dit ritueel bijvoorbeeld bloemen of een persoonlijk briefje meegeven aan de overledene. Voor veel nabestaanden kan het troostend werken en helpt het bij de verwerking van het verlies. Zo is er veel dat je met een lijkwade kun doen voor de opbaring en om mooi afscheid te nemen van je dierbare.

Veel nabestaanden ervaren dit gezamenlijke moment als liefdevol en troostrijk. Het helpt om langzaam afscheid te nemen en geeft ruimte om stil te staan bij herinneringen aan je dierbare, kort na het overlijden. Niet alle mensen vinden het een prettig idee om zo dichtbij het lichaam te zijn en ervaren dit juist als moeilijk. Uitvaartbegeleiders begrijpen dit en houden hier rekening mee zodat iedereen afscheid kan nemen op een manier die prettig voelt.

Rechthoekige doek: eenvoudig en betekenisvol

De meeste lijkwades bestaan uit een rechthoekige doek zonder ingewikkelde sluitingen of constructies. Juist die eenvoud maakt een lijkwade voor veel mensen zo bijzonder.

Sommige lijkwades zijn dubbel gevoerd, waardoor de stof steviger aanvoelt en iets meer bedekking biedt. Andere uitvoeringen zijn juist bewust licht en luchtig gehouden, zodat de natuurlijke uitstraling behouden blijft. Hoe duidelijk de overledene zichtbaar blijft, hangt onder andere af van de dikte van de stof, de manier van wikkelen en of de wade tijdens het afscheid geheel of gedeeltelijk wordt gesloten.

Afhankelijk van het ontwerp wordt de doek gevouwen, gestrikt of gesloten met linten. Er zijn verschillende uitvoeringen verkrijgbaar, van heel sober tot rijk geweven stoffen. Uiteindelijk draait het niet om de vorm, maar om de betekenis die de lijkwade voor jou en je nabestaanden heeft.

Natuurlijke materialen voor een duurzame uitvaart

Veel mensen kiezen bewust voor natuurlijke materialen en bij duurzame uitvaartproducten sluiten deze producten daar goed op aan. Lijkwades zijn vaak gemaakt van hennep of bamboe, maar ook van katoen. Deze materialen zijn biologisch afbreekbaar en duurzaam.

Naast hennep, bamboe en katoen worden ook linnen en wol gebruikt voor lijkwades. Deze natuurlijke materialen zijn ademend en biologisch afbreekbaar, waardoor ze goed passen bij een duurzame uitvaart.

De verschillende stoffen hebben ieder hun eigen uitstraling en gevoel. Ook de dikte, structuur en manier waarop een stof valt, kunnen invloed hebben op de sfeer rondom het afscheid.

Katoen is vaak een betaalbare optie. Lijkwades van zijde zijn ook verkrijgbaar, maar zijn meestal duurder en minder duurzaam dan hennep, bamboe of ongebleekt katoen. Bij de productie van hennep en bamboe is bovendien minder water nodig dan bij zijde of geverfde stoffen.

Kies je voor een gekleurde lijkwade? Dan zijn natuurlijke kleurstoffen een milieuvriendelijkere keuze dan synthetische stoffen om te kleuren.

Lijkwade kopen: waar let je op?

Wil je een lijkwade kopen? Dan is het verstandig om op een aantal zaken te letten zodat je een goede keuze maken kunt.

Denk bijvoorbeeld aan:

het materiaal en de duurzaamheid;
de uitstraling en kleur;
de manier waarop de lijkwade wordt gevouwen of gewikkeld;
hoe duidelijk je de contouren van het lichaam van de overledene wilt zien;
of je een opbaarplank of draagbaar nodig hebt;
de persoonlijke wensen van jezelf of je naaste.

Wil je je verder oriënteren? Lees dan meer over lijkwaden en de verschillende mogelijkheden.

Een lijkwade kost gemiddeld tussen de €250 en €1.000. De prijs hangt vooral af van het materiaal en de afwerking. Katoenen lijkwades behoren meestal tot de voordeligere varianten, terwijl zijde vaak duurder is.

Gebruik je een opbaarplank? Dan kost die gemiddeld tussen de €200 en €800.

Is een lijkwade goedkoper dan een kist?

Sommige mensen denken dat een lijkwade altijd goedkoper is dan een kist, maar dat hoeft niet zo te zijn. Houd er rekening mee dat je voor vervoer meestal ook een opbaarplank of draagbaar nodig hebt. Daardoor kunnen de totale kosten vergelijkbaar zijn met die van een eenvoudige uitvaartkist.

Voor veel mensen is de keuze voor een lijkwade dan ook niet alleen financieel, maar vooral persoonlijk en duurzaam.

Kun je in een lijkwade gecremeerd worden?

Ja, dat kan. In Nederland mag je ook gecremeerd worden in een lijkwade. Net als bij een begrafenis wordt de lijkwade daarbij gebruikt in combinatie met een geschikte draagvoorziening. Je uitvaartverzorger kan je informeren over de mogelijkheden bij het crematorium.

Kan je zelf een lijkwade maken?

Ja, dat is mogelijk.

Wil je zelf een wade maken, dan kun je daarvoor een geschikte natuurlijke stof gebruiken. Ook kun je bijvoorbeeld een favoriete deken of sjaal in de wade verwerken. Daarmee geef je het afscheid een extra persoonlijke betekenis. Het is wel belangrijk dat de stof stevig genoeg is en geschikt is voor gebruik tijdens de uitvaart. Je uitvaartverzorger kan je hierover adviseren.

Kiezen voor een lijkwade

Steeds meer mensen kiezen voor een lijkwade omdat deze aansluit bij een duurzame en persoonlijke uitvaart. De eenvoud van de doek, het gebruik van natuurlijke materialen en de mogelijkheid om nabestaanden actief te betrekken bij het afscheid, maken een lijkwade voor veel mensen een waardevol alternatief voor een traditionele uitvaartkist.

Of een lijkwade een geschikte keuze is, hangt af van wat bij jou of je dierbare past. Sommige mensen voelen zich meer verbonden met een traditionele kist, terwijl anderen juist de zachte en persoonlijke uitstraling van een lijkwade waarderen. Ook hoeveel je van de overledene wilt blijven zien tijdens het afscheid is heel persoonlijk; de één heeft behoefte aan nabijheid, terwijl de ander juist wat meer afstand prettig vindt.

Het belangrijkste is dat de uitvaart aansluit bij de wensen, persoonlijkheid en het karakter van de overleden persoon.