Overlijden partner: Sterven zonder afscheid

Het is de dag voor Moederdag, mei 2015, wanneer wij een etentje hebben in Noordwijk met de hele familie voor opa’s verjaardag. De vader van mijn man is het jaar ervoor overleden en op deze manier willen we hem herdenken en deze dag niet zomaar voorbij laten gaan. Het is een hele gezellige avond en na afscheid te hebben genomen van de familie rijden we met het gezin terug naar Brabant. Gelukkig en tevreden.

Geen alarmbellen

De volgende dag wordt mijn man ziek. Maagklachten, misselijk en overgeven, maar geen klachten waarbij voor mij alarmbellen zouden moeten afgaan.

Het is Moederdag en mijn eigen moeder komt met haar vriend Formule 1 kijken en eten.

Ik ben teleurgesteld dat Wil ziek is op deze dag.

Rond het avondeten verschijnt hij toch ineens beneden en drinkt een glas rode wijn. Niet lang daarna voelt hij zich toch weer slecht en trekt zich terug in de slaapkamer.

Die nacht is hij erg onrustig en loopt meerdere keren op en neer naar de wc, maar nog steeds niets alarmerends. Wel vraag ik nog drie keer of ik een dokter moet bellen, maar hij vindt dit niet nodig. Dan vallen we allebei in slaap.

Die ochtend vertrekken de kinderen naar school en ik rommel wat in huis. Tussendoor vraag ik hem een paar keer hoe het gaat. Hij geeft aan dat het wel weer over zal gaan en hij slaapt vervolgens veel.

Rond half drie loop ik voor de vierde keer naar boven. Wanneer ik de deur open van onze slaapkamer, ligt mijn man achterover op mijn kant van het bed en ik zie meteen dat het mis is.

Dood zonder afscheid

Paniek!

Ik ren de trap af om een telefoon te halen en ik bel meteen al 112, terwijl ik de voordeur open gooi met het betreden van de trap naar boven.

Ik trek mijn liefste van het bed en begin meteen met de reanimatie. De centralist probeert me ondertussen moed in te spreken. Via het open raam hoor ik de sirenes van de ambulances al aankomen, maar het lijkt een eeuwigheid te duren, voordat ik de politieman hoor die de reanimatie van mij overneemt. Binnen korte tijd heb ik zo’n twaalf man in huis.

Zo’n drie kwartier later hoor ik alle hulpverleners de trap af komen lopen en wanneer ze mijn woonkamer binnen komen, weet ik al wat zij zullen gaan zeggen. Ik wil het niet horen… Mijn Wil, mijn man en de liefde van mijn leven is dood. Overleden zonder afscheid te nemen.

Ik bedenk me meteen hoe ik dit verschrikkelijke nieuws aan de kinderen moet gaan vertellen.

Het kan nog erger

Die week is het een drukte van jewelste. De crematie, uitvaart regelen is gecompliceerd vanwege Hemelvaart en we krijgen veel bezoek.

Verdriet, wanhoop, ongeloof en vertwijfeling wisselen elkaar af. Ik weet me geen raad met deze situatie.

Op donderdag is het laatste afscheid in het rouwcentrum. Wil zijn moeder ziet er slecht uit en voelt zich nog slechter. In eerste instantie wijten we het aan het verlies van haar zoon, maar uiteindelijk wordt er toch besloten om haar in het ziekenhuis te laten onderzoeken.

Het valt mee en even later brengen mijn zwager en schoonzus haar naar de hotelkamer. De schoonfamilie hebben we allemaal vanwege de (woon)afstand ondergebracht in hotels in de omgeving, dus nu kan ze even rust pakken. Wij drinken met de rest een flinke borrel. De dag erna zal de dienst en crematie zijn, dus we hebben afgesproken dat iedereen op tijd naar huis gaat die avond.

Ik blijf achter met mijn kinderen en onze beste vrienden en we luisteren nog wat muziek, wanneer er een app van mijn zwager binnenkomt.

“Oma wordt gereanimeerd, ambulance ter plaatse, kom snel!”

In eerste instantie word ik boos en besef ik niet wat ik lees. Na een kwartier slaat het om in ongeloof, wanneer blijkt dat oma ook plotseling is overleden. De dag voor haar zoons crematie.

Schrijven helpt in rouw

Alsof het sterven van je man en schoonmoeder nog niet genoeg is, blijken er later ook nog gigantische schulden naar boven te komen. Vanuit de BV van mijn man.

Totaal onverwacht gaat je leven van gelukkig en tevreden naar diep ongelukkig en wanhopig.

Daarnaast heb ik dat jaar ongeveer nog tien begrafenissen. Dan rijst toch de vraag.

Kun je ooit nog gelukkig worden of zelfs oprecht lachen?

Nu vijf jaar later ben ik nog steeds bezig met de financiële afwikkelingen en weet ik nog steeds niet hoe mijn toekomst er in dit opzicht uit zal zien.

Het heeft invloed op je hele wezen. Angsten, burn-out en depressie zijn me niet vreemd in de jaren erna. Om enigszins inzicht te krijgen in mijn eigen proces, volg ik cursus na cursus als een soort van bezigheidstherapie en besluit uiteindelijk om mijn ervaringen en gevoelens op te schrijven. Dit heeft geresulteerd in het uitgeven van mijn eigen boek. Het is zeker mijn eigen therapie geweest. Het schrijven is tot op de dag van vandaag een enorme uitlaatklep om emoties te kunnen plaatsen.

Ongeveer een jaar na het overlijden gebeurt er iets dat ik me op dat moment totaal niet had kunnen voorstellen. Ik word opnieuw verliefd en inmiddels zijn deze man en ik ook alweer vier jaar samen. Hij steunt me in alles en heeft een goede band met mijn kinderen. Het antwoord op de vraag: “Kun je na dit grote onverwachte verlies ooit weer gelukkig worden en oprecht lachen?”, kan ik dan ook volmondig met ja beantwoorden.

Zo zie je maar; ook achter hele hoge bergen schijnt toch altijd ook de zon.

Iets anders dan anderen

Vijf jaar lang hebben we mijn man in zijn zwarte urn in een vaas gehad die we hebben gekocht in een tuincentrum. Een goed alternatief voor de urnen die wij absoluut afschuwelijk vinden. Niemand weet dat zijn as daarin zit, maar uiteindelijk wilden wij een gedeelte uitstrooien en waren we aan het zoeken naar een definitievere oplossing.

Een vriendin van mij wees mij op de site van ‘Memories to keep’ en ik was meteen verkocht.

Ik heb hem diezelfde dag besteld en ben er zo ontzettend blij mee. Het hout voelt fijn aan, ziet er niet uit als een urn en je kunt hem fijn vasthouden. Het formaat is perfect.

Het is robuust en zeker niet ‘kitsch’. Hij heeft nu een definitieve plek. Uiteraard in ons hart en in zijn mini urn van Memories to keep!

Onze dank is groot!

Harm – Memories to keep
‘Yvette, wat een heftig verhaal. Jij hebt ontzettend veel verloren en ik vind het echt dapper dat je dit allemaal wilde delen met ons. Ik vind het heel erg fijn voor je dat je opnieuw de liefde hebt gevonden. Ik hoop dat hij je kan steunen bij de zaken die je nog moet afhandelen en jullie samen goede en gelukkige tijden tegemoet gaan.’

Overlijden partner

Het verliezen van je partner is één van de meest ingrijpende gebeurtenissen in een mensenleven. Je basis, je veilige haven…weg. Plots verandert alles en staat je wereld op zijn kop. En naast al die emoties, komt er ook nog eens enorm veel op je af.

Veel mensen zoeken steun en houvast in duidelijke informatie die hen door deze moeilijke tijd heen helpt. Daarom hebben we hieronder een aantal veel gestelde praktische vragen beantwoord.

Wat moet je direct regelen na het overlijden van je partner?

Na het overlijden van je partner ben je intens verdrietig en is er vaak een sterk gevoel van ongeloof. De eerste uren, dagen kunnen als een waas aan je voorbij trekken. Hoe moeilijk ook, je moet toch meteen een aantal zaken regelen.

1. Het overlijden melden doe je bij de huisarts, arts. De huisarts, arts moet het overlijden officieel vaststellen.
2. Neem contact op met de uitvaartondernemer om het overlijden melden. Deze zal het vervoer regelen om je partner op te laten halen en te laten vervoeren naar het uitvaartcentrum. En zal een afspraak met je inplannen om bij je langs te komen voor het regelen van de uitvaart.
3. Informeer naaste familie en vrienden.
4. Verzamel belangrijke documenten zoals identiteitsbewijzen, verzekeringspapieren en bankgegevens.

Weet dat je dit niet allemaal zelf of alleen hoeft te doen. Vraag of iemand, bijvoorbeeld een familielid samen met jou een deel van deze taken kan oppakken. Je kan helpen met het plegen van telefoontjes en het opzoeken van belangrijke papieren.

Hoe regel ik de uitvaart van mijn partner?

De uitvaart regelen voor je partner is iets emotioneels waar je ineens voor komt te staan, terwijl je hoofd daar helemaal niet naar staat. Misschien hebben jij en je partner hierover gesproken en/of wensen voor op papier gezet, maar heel vaak is het hier nog niet over gegaan.

Laat je daarom bijstaan door iemand die je vertrouwt bij het maken van keuzes. Je hoeft dit niet allemaal zelf te dragen. Bedenk met wie je samen in gesprek de uitvaart vorm wilt geven. Had je partner kinderen, of hadden jullie gezamenlijke kinderen, die je kunt betrekken bij het vormgeven van de dienst? Of als dat niet het geval is, kunnen jouw eigen kinderen dan meedenken om er samen een persoonlijk en liefdevol afscheid van te maken? Een afscheid dat past bij de persoon die hij of zij was.

De uitvaartondernemer zal samen met jou en eventuele gezinsleden de uitvaart van je partner regelen. Jullie kiezen een datum, tijd, locatie en vorm van de uitvaart. Wordt het een begrafenis of crematie? Is de dienst intiem of openbaar? Welke muziek vond je geliefde mooi? Zijn er rituelen die bij hem of haar zouden passen? Wie wil er spreken tijdens de dienst? Welke bloemen kiezen jullie? Er zijn ontzettend veel regelzaken.
Ook het kiezen van een rouwkaart per post of digitaal gebeurt in deze fase. De uitvaartondernemer kan hierin met je meedenken.

De uitvaartondernemer helpt daarnaast met bijvoorbeeld aangifte van overlijden bij de gemeente, het regelen van vervoer, de laatste verzorging van je partner en het opbaren. Je kunt altijd contact opnemen met de uitvaartondernemer als je vragen hebt.

Hoe kom ik aan een akte van overlijden?

Wanneer iemand overlijdt, wordt dat officieel vastgelegd bij de gemeente waar het overlijden heeft plaatsgevonden. Meestal doet de uitvaartondernemer aangifte van overlijden bij de gemeente, maar je mag dit ook zelf doen.

De gemeente maakt een overlijdensakte op (ook wel akte van overlijden genoemd) en past de gegevens aan in de Basisregistratie Personen (BRP) — de landelijke database waarin alle inwoners van Nederland staan geregistreerd. Vroeger werd dit gedaan in de gemeentelijke basisadministratie, maar sinds begin 2024 is dit omgezet naar één landelijke database. Hierin wordt de persoon officieel als overleden geregistreerd.

Onderstaande instanties krijgen automatisch bericht van het overlijden:
– Belastingdienst
– de Sociale Verzekeringsbank (SVB)
– Pensioenfondsen
– en in sommige gevallen ook de zorgverzekeraar

Niet alle organisaties zijn gekoppeld aan de Basisregistratie Personen, BRP. Onderstaande instanties krijgen niet automatisch bericht van het overlijden, dus die moet je meestal zelf nog informeren. Denk aan:
– banken
– verzekeringsmaatschappijen
– nutsbedrijven
– abonnementen en/of lidmaatschappen

Waar heb ik een akte van overlijden voor nodig?

De akte van overlijden is een bewijsdocument, verklaring dat officieel bevestigt dat iemand is overleden. Deze akte wordt afgegeven door de gemeente waar het overlijden plaatsvond.
Je hebt die akte nodig om allerlei praktische, financiële en juridische zaken te kunnen regelen na het overlijden van je partner. En bij verschillende instanties zaken af te sluiten of over te dragen.
Denk aan bankzaken, verzekeringen, pensioenfondsen, belastingdienst, etc.

Vaak heb je meerdere originele exemplaren nodig voor verschillende instanties. Vraag er daarom een aantal aan, of zorg dat je van het originele document een digitale kopie maakt die je kunt doorsturen aan instanties.

Wat gebeurt er met het pensioen als mijn partner overlijdt?

Na het overlijden van je partner komt er veel op je af, ook financieel en qua administratie.
Een van de vragen die vaak spelen, is: wat gebeurt er met het pensioen dat mijn partner heeft opgebouwd?
Er bestaan verschillende soorten pensioenen..

Ouderdomspensioen (ook weleens ouder pensioen genoemd)
Het ouderdomspensioen is het deel dat je partner zelf heeft opgebouwd voor zijn of haar eigen pensioen.
Dit pensioen wordt uitgekeerd vanaf de pensioendatum, zolang je partner leeft.
Wanneer je partner overlijdt, stopt deze uitkering.

Partner pensioen (nabestaandenpensioen)
Het partner pensioen is bedoeld voor de achterblijvende partner. Als je partner overlijdt, kun jij recht hebben op een maandelijkse uitkering van het pensioenfonds of de verzekeraar van je partner. Dit pensioen is bedoeld om de achterblijvende partner financieel te ondersteunen na het verlies.
Of je er recht hebt op nabestaandenpensioen, hangt af van de relatievorm en van de regels van het pensioenfonds.

Als je getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap hebt, dan heb je automatisch recht op het nabestaandenpensioen van je partner. Als je samenwoonde (zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap) dan heb je niet automatisch recht op het nabestaandenpensioen. Maar je kunt het wel regelen als je tijdig actie onderneemt. Niet elk pensioenfonds werkt hetzelfde, dus het is goed om dit na te vragen bij het fonds of de verzekeraar van je partner.

Aanvullend pensioen
De term aanvullend pensioen wordt vaak gebruikt als verzamelnaam voor alle extra pensioenregelingen bovenop de AOW. Dat kan dus bestaan uit:

• het ouderdomspensioen, ouder pensioen dat iemand via zijn werkgever heeft opgebouwd, én
• eventueel het partner pensioen of nabestaandenpensioen.

Soms bedoelen mensen met “aanvullend pensioen” ook een vrijwillige regeling die iemand zelf heeft afgesloten, bijvoorbeeld via een verzekeraar of bank (zoals een lijfrente).

Onze tip: Neem contact op met het pensioenfonds of de verzekeraar van je partner. Zij kunnen precies aangeven welke regelingen er gelden en wat jij kunt verwachten.

Geregistreerd partnerschap

Er zijn verschillende vormen van partnerschap, samenzijn. Je kunt getrouwd geregistreerd partnerschap, samenwonend zijn. Welke samenlevingsvorm hadden jullie?

Of je getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap hebt, maakt bij overlijden meestal weinig verschil in rechten en plichten. In beide gevallen ben je automatisch elkaars erfgenaam en heb je recht op het nabestaandenpensioen. Deze samenlevingsvormen staan ook geregistreerd in de gemeentelijke basisadministratie.

Als je samenwoont zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap, ben je juridisch gezien niet automatisch beschermd wanneer je partner overlijdt. Veel financiële rechten moet je vooraf regelen — anders gelden ze niet. Een testament opgesteld door een notaris is de enige manier om elkaar officieel iets na te laten en erfrecht te hebben. Anders gaan bezittingen automatisch naar familie.
Samenwonen wordt niet geregistreerd in de gemeentelijke basisadministratie.

Hoe hangen een testament, nalatenschap en erfenis met elkaar samen?

Testament– de wens van degene die overlijdt
Een testament is een officieel document, verklaring waarin iemand zijn of haar wensen vastlegt voor na het overlijden. Daarin staat bijvoorbeeld:

• wie de erfgenamen zijn
• wie wat krijgt
• wie de nalatenschap regelt (executeur)
• en wat er gebeurt met de woning

Het testament bepaalt dus hoe de nalatenschap verdeeld wordt. Zonder testament bepaalt de wet wie de erfgenamen zijn. Met testament bepaal je dat zelf.

De woorden nalatenschap en erfenis worden vaak door elkaar gebruikt, maar ze betekenen niet precies hetzelfde.

Nalatenschap– alles wat iemand achterlaat
De nalatenschap is alles wat iemand achterlaat na het overlijden. En omvat alle bezittingen én schulden van de overledene. Denk aan:

• de woning, spaargeld, auto of sieraden
• maar ook leningen, rekeningen of een hypotheek

Het is het totaalplaatje van wat iemand nalaat — positief én negatief.

Erfenis– wat erfgenamen ontvangen
De erfenis is wat de erfgenamen uiteindelijk ervan krijgen, nadat eventuele schulden of kosten zijn verrekend. Wie wat erft, hangt af van het testament of — als dat er niet is — van de wettelijke verdeling.

Kort gezegd:
Het testament vertelt wie wat krijgt,
de nalatenschap is wat er te verdelen is,
en de erfenis is wat jij uiteindelijk ontvangt.

Wat doet een notaris bij een overlijden?

Na een overlijden doet de notaris meestal het volgende:

Opzoeken van het testament:
De notaris controleert via het Centraal Testamentenregister of er een testament bestaat, en bij welke notaris dat is opgesteld. Zonder testament geldt de wettelijke verdeling volgens het erfrecht.

Vaststellen wie de erfgenamen zijn:
De notaris bepaalt officieel wie erfgenamen zijn — op basis van het testament of de wet.

Opstellen van de verklaring van erfrecht:
De notaris maakt een verklaring van erfrecht: een officieel document, verklaring waarin staat:
– wie de erfgenamen zijn
– wie de nalatenschap mag afhandelen (de executeur of één van de erfgenamen)
– en of er een testament is
Met deze verklaring kunnen nabestaanden:
– bankrekeningen deblokkeren
– verzekeringen of hypotheken afhandelen
– of eigendommen overschrijven bij de notaris of het Kadaster

Begeleiden van de verdeling van de erfenis:
De notaris helpt om de nalatenschap eerlijk te verdelen. Dat kan o.a. zijn het verdelen van bezittingen, het overschrijven van de woning zijn.

Fiscale en administratieve afhandeling:
De notaris kan helpen met:
– een overzicht van bezittingen en schulden
– de aangifte erfbelasting voor de belastingdienst
– en advies over hoe erfenis het best kan worden afgehandeld

Wat doet de Sociale Verzekeringsbank (SVB) bij een overlijden?

De Sociale Verzekeringsbank (SVB) voert in Nederland een aantal belangrijke regelingen van de overheid uit, zoals de AOW, kinderbijslag en nabestaandenuitkering (Anw). Wanneer iemand overlijdt verandert er vaak iets in deze regelingen.
De Sociale Verzekeringsbank krijgt automatisch bericht als iemand is overleden. De gemeente geeft het overlijden aan hen door via de Basisregistratie Personen (BRP). Je hoeft overlijden melden bij hen dus niet zelf te doen.

Wat doet de Sociale Verzekeringsbank precies?
1. Stopzetten of aanpassen van een uitkering, uitkeringen. Je ontvangt hiervan automatisch bericht.
2. Mogelijke nieuwe rechten, recht voor de nabestaande partner: de Sociale Verzekeringsbank bekijkt of de achterblijvende partner op een Anw-uitkering. Deze uitkering moet je zelf bij hen aanvragen.
3. Afronden van persoonsgebonden budgetten (PGB).

Wat kan je zelf doen? Wacht de brief van de Sociale Verzekeringsbank af – daarin staat precies wat er verandert.

Wat gebeurt er als mijn partner zorg kreeg?

In Nederland hebben we de Wet Langdurige Zorg (WLZ) en de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO). Beide wetten zorgen ervoor dat mensen de ondersteuning krijgen die zij nodig hebben.

• De Wet Langdurige Zorg (WLZ) is bedoeld voor mensen die dag en nacht zorg of toezicht nodig hebben, bijvoorbeeld door een ernstige lichamelijke of verstandelijke beperking, dementie of langdurige ziekte.
• De Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) is bedoeld om mensen te helpen zelfstandig te blijven wonen en meedoen in de samenleving. Het gaat om lichtere vormen van ondersteuning, geregeld via de gemeente.

Bijvoorbeeld huishoudelijke hulp, scootmobiel zorg, traplift, verblijf in een verzorgsingshuis of zorginstelling.

Wanneer je partner overlijdt, stopt de zorg of ondersteuning die op zijn of haar naam stond automatisch of moet die worden afgemeld.
Dat geldt voor zowel de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (via de gemeente) als de Wet Langdurige Zorg (via het zorgkantoor of de zorgverzekeraar).

Wat moet ik doen met het huis of huurcontract?

Of je partner bij jou in huis woonde, jij bij je partner woonde, jullie bij een familielid woonde samen. Of jullie een LAT relatie hadden, hij of zij als alleenstaand woonde bij een familielid woonde. Het een koopwoning, huurwoning betrof. Het kan allemaal. Of jij in de woning kunt blijven wonen, hangt af van de situatie:

• Bij een koopwoning: controleer de hypotheek en verzekeringen. Wanneer je partner overlijdt, verandert de situatie rondom het eigendom van het huis en de hypotheek.
Wat je moet doen, hangt af van wie officieel eigenaar is en op wiens naam de hypotheek staat. Neem contact op met de hypotheekverstrekker of je tussenpersoon om overzicht te krijgen.
• Bij een huurwoning: meestal mag de langstlevende partner blijven wonen.
• Bekijk of er samenlevingscontracten, testamenten of huwelijkse voorwaarden zijn.

Onze tip: Praat met de verhuurder, bank, hypotheekverstrekker of notaris om duidelijkheid te krijgen over jouw rechten.

Wat moet je doen als je partner overlijdt in een verzorgingshuis of verpleeghuis?

Wanneer iemand overlijdt in een verzorgingshuis of verpleeghuis, helpt de instelling meestal direct met de eerste stappen.
Toch zijn er een aantal zaken waar je als partner of nabestaande rekening mee moet houden — zowel praktisch als administratief.

1. Direct na het overlijden

Een arts van het verpleeghuis stelt het overlijden officieel vast. Dat is verplicht; zonder verklaring van overlijden kan er geen uitvaart worden geregeld. Misschien was je bij het overlijden aanwezig, maar anders neemt de zorginstelling contact op met jou (jullie kinderen en eventueel andere familieleden).
Je kunt dan aangeven welke uitvaartondernemer je wilt inschakelen.
De uitvaartondernemer regelt vervolgens de aangifte van overlijden bij de gemeente. Je hoeft dus niet zelf te bellen met de gemeente.

2. De kamer of woning in het verzorgingshuis of verpleeghuis

Na het overlijden wordt gevraagd om de kamer of het appartement van je partner binnen enkele dagen te ontruimen. Hoeveel tijd je daarvoor hebt, verschilt per zorginstelling (meestal tussen 5 en 10 dagen).

De zorginstelling kan je vaak helpen met: het regelen van vervoer of tijdelijke opslag van spullen, het stopzetten van huur of servicekosten, en de administratie afwikkelen of regelzaken (zoals sleutels en abonnementen).

Vraag gerust om wat extra tijd als het emotioneel te zwaar is — vaak is daar begrip voor en kunnen we iets ruimere afspraken gemaakt worden. Dat geeft je iets meer ruimte en tijd.

3. De zorg wordt automatisch beëindigd

De zorg vanuit de Wet Langdurige Zorg (WLZ) stopt op de dag van overlijden. De zorginstelling en het kantoor handelen dit onderling af. Als er een persoonsgebonden budget (PGB) liep, dan wordt deze automatisch stopgezet via de Sociale Verzekeringsbank. Eventueel openstaande bedragen of eigen bijdragen worden achteraf verrekend.
Je hoeft de WLZ meestal niet zelf af te melden – maar het is goed om voor de zekerheid te controleren of alles goed is afgemeld.

4. De financiële afrekening met het verzorgingshuis of verpleeghuis

Na het overlijden ontvang je nog een eindafrekening van het verzorgingshuis of verpleeghuis.
Daarop staan meestal: de kosten tot en met de overlijdensdatum, eventueel nog een terugbetaling van de eigen bijdrage, en details over de huurperiode van de kamer.

Heb je vragen over de rekening of betaling? Neem contact op met de financiële administratie van de instelling — zij zijn gewend om dit rustig met nabestaanden te bespreken.

Wat moet je regelen als je partner overlijdt en hij zelfstandig ondernemer ondernemer was?

Wanneer een zelfstandig ondernemer overlijdt, komt niet alleen het persoonlijke verlies, maar ook de afwikkeling van het bedrijf en de administratie afwikkelen aan de orde. Dat kan emotioneel én praktisch veel zijn.
Het helpt om stap voor stap te kijken wat er geregeld moet worden.

1. Meld het overlijden bij instanties

De gemeente geeft het overlijden automatisch door aan de Belastingdienst, maar bij een onderneming zijn er extra meldingen nodig. De Kamer van Koophandel en Belastingdienst hebben speciale informatiepagina’s en nabestaandenteams die hierbij helpen. Afhankelijk van de rechtsvorm:

• Eenmanszaak/ zzp’er: het bedrijf stopt automatisch bij overlijden. Je moet dit zelf melden bij de Belastingdienst en uitschrijven bij de Kamer van Koophandel.
• VOF, maatschap of BV: bespreek met de mede-eigenaren of vennoten wat er in het vennootschapscontract of statuten staat over overlijden.

2. Bedrijf en administratie afwikkelen:

• Facturen en openstaande betalingen: maak een overzicht van wat er nog binnenkomt en wat er nog betaald moet worden.
• Bankrekeningen: zakelijke rekeningen worden vaak direct geblokkeerd na melding van overlijden — overleg met de bank over toegang voor de erfgenamen.
• Contracten en abonnementen: zeg ze op of zet ze over op jouw naam (zaken als: telefoon, leaseauto, verzekeringen, huur van bedrijfsruimte).
• Belasting zaken: mogelijk moet er bijvoorbeeld aangifte gedaan worden; zoals een laatste btw- en inkomstenbelastingaangifte worden gedaan over de periode tot het overlijden.

3. Pensioen, verzekeringen en financiële regelingen

Zelfstandige ondernemers bouwen meestal geen pensioen op via een werkgever. In loondienst zijn deze zaken automatisch geregeld. Toch kan het dat je partner als zelfstandig ondernemer wel iets geregeld heeft:

• AOV (arbeidsongeschiktheid verzekering) of overlijdensrisicoverzekering: check bij verzekeraars of er een uitkering is. Misschien had je partner een overlijdensrisicoverzekering afgesloten.
• Lijfrente of pensioenrekening: soms heeft de ondernemer zelf aanvullend pensioen opgebouwd.
• Nabestaanden uitkering (Anw): als partner kun je mogelijk een Anw-uitkering aanvragen via de Sociale Verzekeringsbank (SVB).

Ook als er geen personeel was, kan er via de onderneming nog recht zijn op een overlijdens uitkering of uitbetaling van openstaande posten.

4. Bedrijfspand of werklocatie

De onderneming maakt deel uit van de nalatenschap. Dat betekent dat de waarde van het bedrijf (bezittingen, schulden, winst of voorraad) moet worden vastgesteld.

• Een boekhouder of accountant kan helpen bij de waardebepaling.
• De notaris verwerkt dit in de verdeling van de erfenis.

Soms kan de onderneming worden voortgezet door een partner of ouder kind, maar dat hangt af van de juridische structuur en de afspraken in het testament.

Hulp en ondersteuning na het overlijden van je partner

Na het overlijden van je partner komt er ontzettend veel op je af en moet je meteen een aantal zaken regelen. Emotioneel gezien ben je hier nog helemaal niet aan toe en is het verlies van je partner een enorme klap om te verwerken. Je moet opnieuw uitzoeken wie je bent zonder je partner en je leven zonder hem of haar proberen opnieuw vorm te geven. Dat is ongelofelijk moeilijk. Terwijl jij in een roes leeft en stil wilt staan, gaat het leven om je heen gewoon door.

Naast de emotionele kant van het verlies komen er ook heel veel zaken op je af die geregeld moeten worden, zoals administratie. Weet dat instanties zoals de belastingdienst, hypotheekverstrekker, overheid, notaris weten dat jij en nabestaanden een hele moeilijke tijd doormaken. Ze hebben op hun sites vaak een checklist staan waarop jij per onderwerp kunt kijken of je antwoorden kunt vinden op jouw vragen. Soms staat jouw precieze situatie er niet tussen en zijn er meerdere antwoorden mogelijk. Dan is het verstandig om voor de zekerheid contact op te nemen en je vragen voor jouw situatie aan hen voor te leggen. Je krijgt dan precies de informatie die jij nodig hebt en weet wat je moet doen.

Ze hebben vaak een speciale klantenservice voor nabestaanden waarbij medewerkers de tijd en ruimte nemen om je rustig alles uit te leggen en mee te denken. Zij bieden advies en informatie en kunnen je helpen dingen uit te zoeken of vertellen in welke volgorde je bepaalde zaken moet regelen. Contact opnemen met hen mag en kan altijd, ze denken graag met je mee.

Rouwen vraagt veel van je. Het kan zijn dat je moeite hebt dingen te onthouden en je snel dingen vergeet. Zorg daarom dat je moeilijke vraagstukken samen met iemand uitzoekt uit je omgeving die je vertrouwt, en die jou steun kan bieden.