Ik moet mijn overleden moeder missen

“En ineens ben op je 61^ste wees”, vertelt Marja Eradus uit Leiden. Haar dierbare moeder Lenie overleed veertien maanden geleden op 93-jarige leeftijd aan de gevolgen van een beroerte. “Ik mis haar ontzettend en verwerk het verlies en de leegte op mijn eigen manier. Anderen vinden het misschien overdreven, maar daar trek ik me niks van aan. Je moet het op je eigen manier doen. Voor jezelf.”

Mijn lieve moeder

‘Ik bezocht mijn lieve moeder elke dag in het verpleeghuis. Zo ook op de dag dat ze ‘s avonds de fatale beroerte zou krijgen. We dronken ‘s ochtends een kop koffie en er was niks aan de hand. Ze had al eerder een beroerte gehad waardoor ze linkszijdig verlamd was, maar daar leefde ze prima mee en geestelijk was ze nog scherp.

Mijn sterke moeder was een bijzondere vrouw. Een knokker, want het leven was soms zwaar. Onze vader overleed op 32-jarige leeftijd na een ziekbed van drie weken (ik was zeven maanden oud). Dat was een hele moeilijke periode. Door het overlijden van mijn vader op zo’n jonge leeftijd verliep mijn moeders leven anders dan ze zich had voorgesteld. Ze voedde mijn broer en mij alleen op. Daardoor was – en is – onze band heel sterk.

Afscheid nemen

Mijn man, broer en schoonzus waren erbij toen ze na een ziekbed van twee dagen kwam te overlijden. Dit was voor ons heel erg fijn. Ik had het verschrikkelijk gevonden als ze alleen zou zijn gestorven. Samen met de mensen van de uitvaartverzorging heb ik haar gewassen en aangekleed. Dat gaf voldoening, omdat ik toch nog iets voor haar kon doen. Ze is daarna naar een uitvaartcentrum gebracht.

Dierbare herinneringen

Het was druk op de crematie. Toch bijzonder voor iemand die zo oud was. Heel veel neven en nichten, en haar nog enige overgebleven schoonzus, kwamen hun laatste eer bewijzen. En hun oprechte deelneming brengen. Het ophalen van mooie herinneringen met familie en vrienden was heel waardevol en gaf steun. Ik was dankbaar om van anderen te horen wat een bijzondere vrouw mijn overleden moeder was. Dat veel mensen haar zouden missen en niet wilden vergeten deed me goed.

De dienst van het afscheid is opgenomen op video en wat ben ik daar nu blij mee. Op zo’n dag gaat er door alle emoties, tranen en pijn heel veel langs je heen. Terwijl er ook mooie momenten zijn die je anders door al het verdriet zou vergeten.
Als ik helemaal in de put zit, dan kijk ik ‘m. Dat mag je zien als zelfkastijding, maar ik moet daar dan van mezelf even doorheen. Ik huil, maar trek me tegelijk op aan de mooie woorden die gezegd zijn door familieleden. De liefde die voelbaar was, en blijft. Het is verdrietig en doet pijn, maar het zijn ook mooie herinneringen. Daarna voel ik me op de een of andere manier stukken beter. Het helpt me mijn gevoelens van gemis en rouw te uiten. Een gevoel van dankbaarheid en opluchting komen dan tegelijkertijd naar boven. Ik kan het opnemen van een afscheidsdienst, uitvaart iedereen aanraden. Als tastbare, liefdevolle herinnering.

Oude foto’s bieden mij troost

Mijn moeder hoort nog steeds bij ons gezin en we praten veel over haar. Dat helpt ons om het verlies te verwerken. Zo kunnen we de liefde en herinneringen blijven voelen en mijn moeder en haar ziel laten voortleven.

Puur voor mezelf heb ik nog iets gedaan wat sommige mensen misschien raar vinden. Ik heb een fotoserie gemaakt van de twee dagen voor haar overlijden, van dat ze opgebaard ligt en van de uitvaart zelf (tijdens de crematie heeft mijn dochter foto’s gemaakt). Door het fotoalbum bladeren geeft me een hoop troost. Daarnaast draag ik de ringen die mijn moeder droeg. Eentje die van haar moeder is geweest, en haar trouwring. Dat vormt voor mij een liefdevolle herinnering. Ook draag ik een ashangertje in de vorm van een hartje om mijn hals.

Mijn eigen huisaltaartje

Elke dag brand ik een kaarsje bij de foto’s van mijn vader en moeder. Toen mijn moeder nog leefde stak ik geen kaarsje aan bij de foto van mijn vader alleen, maar nu ze samen zijn wel. Ik heb er een houten mini urn naast gelegd waar ook wat as in zit. De mini urn houd ik heel vaak vast. Dan heb ik het gevoel dat mijn moeder dichtbij me is. Ik heb wel even getwijfeld of ik de LittleWood© mini urn zou kopen, omdat ik dat hangertje al had. Maar ik had nog as over en ik was er zo van gecharmeerd toen ik de mini urn tegenkwam op Facebook. Ik heb er geen seconde spijt van gehad. Sterker nog, ik kan dat kleine ding niet meer missen.’

Marja

Harm: Memories to keep – ‘Dank je wel Marja, voor het delen van jouw verhaal. We hopen dat anderen hierin misschien iets herkennen of uit kunnen halen’.

Overlijden moeder

We weten dat we het allemaal een keer gaan meemaken: het moment waarop je moeder komt te overlijden.
Dat jouw lieve mama er niet meer is en je wereld in één ogenblik ingrijpend verandert. Voor veel mensen voelt het alsof de bodem onder hun bestaan even wegvalt. Alsof het leven stil blijft staan, terwijl alles om je heen doorgaat. Het overlijden van een moeder raakt iets in je diepste kern.

Niemand kan je vertellen hoe dit voelt. Je kunt het niet oefenen, niet plannen, niet verzachten.
Pas wanneer het gebeurt, merk je wat het met je doet. En zelfs dan… is er geen juiste manier om te reageren. Er is alleen maar jouw manier.

Het is waar je leven mee begint, mama

Je moeder is vaak je eerste veilige plek, het begin van alles. Iemand bij wie je mocht zijn wie je was, zonder uitleg. Wanneer zij overlijdt, verdwijnt zij niet alleen als persoon, maar valt ook iets weg dat altijd vanzelfsprekend voelde. Een fundament waarvan je misschien niet eens wist hoe stevig het was, totdat het er niet meer is.

Zij wist wie je was vóórdat jij herinneringen had. Bij haar hoefde je niets uit te leggen. Haar afwezigheid laat een leegte achter die moeilijk te benoemen is, omdat het niet alleen om gemis gaat, maar om het wegvallen van iets waarop je altijd hebt geleund — of waarvan je diep vanbinnen wist dat het er was. Een vertrouwde aanwezigheid die er altijd was en nu ontbreekt, zelfs wanneer je haar niet elke dag zag of wanneer er meer afstand tussen jullie was.

Je merkt het vaak in de kleine momenten: wanneer je iets wilt vertellen, wanneer je steun zoekt, wanneer je je afvraagt waar je thuishoort. Die momenten komen in golven, op tijden waarop je het niet verwacht — bij een geur, een herinnering, een gedachte die plotseling opduikt. Soms voelt het verlies rauw en scherp, soms juist stil en ver weg.

Het missen

Het overlijden van een moeder kan emoties en gevoelens oproepen die overweldigend en tegenstrijdig zijn. Intens gemis en verdriet, een gevoel van leegte, boosheid of schuldgevoel kunnen elkaar afwisselen of tegelijkertijd aanwezig zijn. Soms is er zelfs opluchting, wanneer er een lange ziekte aan voorafging en zij is verlost van haar strijd. Maar ook die opluchting kan weer gevolgd worden door schaamte of schuldgevoelens. Ook dat hoort erbij. Alles mag naast elkaar bestaan, terwijl de liefde blijft.

De manier waarop je moeder is overleden en de omstandigheden waarin dit gebeurde, spelen hierbij een rol. Net als het contact dat jullie met elkaar hadden en hoe die relatie was. Hadden jullie een goede band? Was er nabijheid of juist afstand? Heb je afscheid kunnen nemen? Zijn er gesprekken geweest die je koestert, of zijn er woorden onuitgesproken gebleven die nu blijven hangen? Is er spijt?

Het heeft invloed op het rouwproces. Niemand kan je vertellen hoe je dit moet doen. Hoe je rouwt. Hoe je verdergaat zonder haar, jouw lieve mama. Dat ontdek je pas wanneer het moment daar is, stap voor stap, op jouw eigen tempo.

In moeilijke tijden

Het vormgeven van haar afscheid en het regelen van allerlei praktische zaken kan zwaar zijn. Zeker wanneer ondertussen het dagelijks leven met jonge kinderen, het huishouden en werk gewoon doorgaat en iets van je blijft vragen. Terwijl jij moet wennen aan het missen van je moeder en leert leven zonder haar, in een wereld die op volle toeren verder draait.

Vrienden en familie kunnen dan heel belangrijk zijn, door praktische hulp te bieden of er emotioneel voor je te zijn. En toch kun je ontdekken dat er onderlinge verschillen zijn in rouw. Dat behoeften niet altijd samenvallen. Dat je hierin met dierbaren kunt botsen en soms een diep gevoel van eenzaamheid ervaart — zelfs wanneer anderen dichtbij zijn.

Rouw en je lichaam

Rouw is hard werken. Het vraagt veel energie en is daarom ook in je lijf voelbaar. Misschien herken je vermoeidheid, concentratieproblemen, slecht slapen of een beklemmend gevoel in je lijf. Pijn in je hart en ziel, of in je buik. Een hoofd dat minder helder is en sneller dingen vergeet.

Veel mensen schrikken hiervan, bijvoorbeeld wanneer zij zich intens moe voelen net na een nacht goede slaap. Weet dat dit normale reacties zijn op een ingrijpend verlies. Je lichaam is hard aan het werk en het kan helpen en nodig zijn om extra te rusten. Na verloop van tijd zal dit meestal weer zachter worden.

Herkennen wat je nodig hebt

Weten wat je nodig hebt om je verdriet te dragen, is voor iedereen anders. En wat het ene moment steunend voelt, kan op een ander moment juist niet helpend zijn. Rouw en gemis beweegt mee met de dag, met je energie, met wat er op dat moment in je leeft.

Soms is het fijn wanneer iemand een arm om je heen slaat, bloemen meebrengt, komt koken of helpt met schoonmaken of het huishouden. Op andere momenten heb je misschien behoefte aan rust, aan een lange wandeling, aan afleiding of juist aan je terugtrekken en stil worden. Waar je behoefte naar uitgaat, kan steeds weer veranderen — en ook dat is goed.

Er zijn mensen die graag praten over vroeger – het verleden, over herinneringen en verhalen die blijven. Anderen zoeken juist in stilte naar woorden. Niet om het verdriet te verklaren, maar om het een plek te geven. Woorden die niet te veel zeggen, maar precies genoeg. Soms zijn dat woorden die je zelf vindt, soms woorden die je leent — zoals die van Toon Hermans. Zijn gedichten brengen voor veel mensen herkenning en zachtheid bij het verlies van moeder.

Wat jou houvast geeft, kan in de loop van de tijd veranderen. Wat vandaag helpt, kan morgen anders voelen. Gun jezelf de vrijheid om daarin mee te bewegen en steeds opnieuw te mogen ontdekken wat jij nodig hebt.

Van daaruit ontstaat ruimte om herinneringen vast te houden — op een manier die bij jou past.

Tastbaar herinneren

Met de tijd verandert rouw. Het wordt stiller, zachter misschien, maar het verdwijnt niet. Het verweeft zich met het leven dat doorgaat. Je draagt je moeder mee in wie je bent geworden, in wat je doorgeeft en in wat je herkent van haar in jezelf. Het gemis blijft, maar ook de liefde.

Misschien herken je jezelf in deze woorden. Misschien ook niet. Alles is goed.

En daarin proberen wij van betekenis te zijn. Door ruimte te bieden. Ruimte om herinneringen tastbaar te maken en te bewaren, op een manier die past bij wie jij bent en waar jij nu staat.
Zit jij in de fase dat je hiernaar op zoek bent? Kijk dan eens rustig rond in ons assortiment. Misschien zie je iets dat je raakt.
Heb je vragen of behoefte aan advies? We denken graag met je mee, je hoeft het ons alleen maar te laten weten. Neem gerust contact met ons op.

Ik wens je heel veel sterkte,

Liefs Harm